https:\/\/soundcloud.com\/anadolu-ajansi\/turk-konseyi-yeni-bir-sicrama-donemine-hazirlaniyor<\/p>\n
T\u00fcrk Konseyi Devlet Ba\u015fkanlar\u0131 zirvesi d\u00fcn Kazakistan\u2019\u0131n ev sahipli\u011finde \u00e7evrimi\u00e7i olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Konseye \u00fcye \u00fclkeler T\u00fcrkiye, Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan ile hen\u00fcz \u00fcye olmamas\u0131na ra\u011fmen toplant\u0131ya kat\u0131lan T\u00fcrkmenistan, devlet ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde temsil edildiler. G\u00f6zlemci \u00fcye stat\u00fcs\u00fcnde yer alan Macaristan\u2019\u0131 temsilen ise toplant\u0131ya Ba\u015fbakan Viktor Urban kat\u0131ld\u0131. T\u00fcm devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kendi \u00fclke bayraklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda konseyin bayra\u011f\u0131 ile birlikte konu\u015fma yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
T\u00fcrkistan\u2019da yap\u0131lmas\u0131 planlanan zirve, pandemi ko\u015fullar\u0131 sebebiyle video konferans y\u00f6ntemiyle ger\u00e7ekle\u015fti. Her ne kadar gayr\u0131 resm\u00ee zirve \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131sa da farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u00f6nem arz eden bir bulu\u015fmayd\u0131. Karaba\u011f zaferinin ard\u0131ndan ilk kez bir araya gelen liderler, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk cumhuriyetlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n 30. y\u0131l\u0131nda yeni bir kurumsalla\u015fma s\u00fcrecinin i\u015faretlerini verdiler. Bir y\u00f6n\u00fcyle de y\u0131l sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin ev sahipli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fecek 8. zirve toplant\u0131s\u0131n\u0131n yol haritas\u0131n\u0131 belirlediler.<\/p>\n
Zirve sonunda a\u00e7\u0131klanan deklarasyonda d\u00f6rt temel hususun \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Birincisi, Azerbaycan\u2019\u0131n 44 g\u00fcn s\u00fcren sava\u015f sonunda elde etti\u011fi Karaba\u011f zaferinin alt\u0131n\u0131n \u00e7izilmesi ve t\u00fcm devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n i\u015fgalin son bulmas\u0131yla ilgili net tutumlar\u0131yd\u0131. Nitekim sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Macaristan ve T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerin duru\u015f ve s\u00f6ylemleri tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftu. Bu \u00e7er\u00e7evede Karaba\u011f\u2019\u0131n yeniden imar\u0131 ve in\u015fas\u0131 konusunda ortak \u00e7al\u0131\u015fma iradesinin ortaya konulmas\u0131, b\u00f6lgesel bar\u0131\u015f ve huzurun tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir hayli \u00f6nem arz ediyor.<\/p>\n
Zira T\u00fcrk Konseyi \u00fcye \u00fclkeleri olarak, Azerbaycan ile Ermenistan aras\u0131nda, toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine sayg\u0131 temelinde, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin normalle\u015fmesini desteklediklerini belirttiler. Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev\u2019in Zengezur koridorundan s\u00f6z etmesi ve Rusya-Ermenistan, \u0130ran-Ermenistan ve Azerbaycan-Nah\u00e7ivan-T\u00fcrkiye ula\u015f\u0131m koridorlar\u0131n\u0131n Orta Asya i\u00e7in de yeni bir potansiyel ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmesi dikkat \u00e7ekiciydi. Konseyin Onursal Ba\u015fkan\u0131 Nursultan Nazarbayev bu vurguyu bir ad\u0131m ileriye ta\u015f\u0131yarak s\u00f6z konusu g\u00fczerg\u00e2hlarla Hazar hatt\u0131na ba\u011flanacak sistemi Trans Hazar Uluslararas\u0131 Ula\u015f\u0131m Koridoru (Turan Koridoru) olarak adland\u0131rd\u0131.<\/p>\n
B\u00f6ylelikle t\u00fcm \u00fcye \u00fclkelerin Avrupa ile Asya\u2019y\u0131 birbirine ba\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 ve Tek Ku\u015fak Tek Yol giri\u015fiminden y\u00fcksek fayda sa\u011flayacaklar\u0131n\u0131 ortaya koydu. Bu e\u011filimin g\u00fc\u00e7lenmesi ve T\u00fcrk Konseyi \u00fclkelerinin Karaba\u011f\u2019daki bu yeni s\u00fcrece dahil olmalar\u0131, anla\u015fmaya y\u00f6nelik olas\u0131 riskleri azaltacakt\u0131r.<\/p>\n
Zirvede \u00f6ne \u00e7\u0131kan ikinci husus T\u00fcrkistan merkezli turizm ve ticaret a\u011f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesidir. Buna g\u00f6re, T\u00fcrkistan \u015fehri \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n manevi ba\u015fkenti\u201d ilan edilirken di\u011fer y\u0131llarda ba\u015fka kadim \u015fehirlerin de bu stat\u00fcye dahil edilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Kazakistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Kas\u0131m C\u00f6mert Tokayev T\u00fcrk \u00fclkelerinin T\u00fcrkistan b\u00f6lgesinde ortak bir \u201c\u00f6zel ekonomi b\u00f6lgesi\u201d olu\u015fturmas\u0131n\u0131 teklif etti. 2018 y\u0131l\u0131nda bir b\u00f6lge haline getirilen T\u00fcrkistan, tahminen 2 milyar dolar oldu\u011fu belirtilen imar ve in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Orta Asya\u2019n\u0131n g\u00f6zde bir merkezi haline gelmekte.<\/p>\n
Hoca Ahmet Yesevi t\u00fcrbesinin manevi ikliminde, \u00d6zbekistan\u2019a da uzanacak ciddi bir turizm hatt\u0131 h\u0131zla \u015fekilleniyor. Bununla ili\u015fkili olarak \u00d6zbekistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015eevket Mirziyoyev\u2019in kalk\u0131nma bankas\u0131 kurulmas\u0131 \u00f6nerisinin hayata ge\u00e7mesi durumunda, bu banka \u00f6zellikle altyap\u0131 projelerine y\u00f6nelik ortak \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131racakt\u0131r. T\u00fcrk Konseyi \u00fcye \u00fclkeleri aras\u0131ndaki ticaret hacminin yakla\u015f\u0131k 7 milyar dolar oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, T\u00fcrkistan d\u0131\u015f\u0131nda birden fazla ekonomik b\u00f6lgenin kurulmas\u0131 katk\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Tokayev yine bu kapsamda T\u00fcrk Yat\u0131r\u0131m Fonu\u2019nun kurulu\u015funun h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etti. \u00dcye \u00fclkeler aras\u0131nda ilk ortak finans kurumu olacak yat\u0131r\u0131m fonunun merkezinin ba\u015fkent Nur-Sultan\u2019daki Uluslararas\u0131 Finans Merkezi olmas\u0131 da g\u00fcndeme getirildi. Pek muhtemeldir ki 2022 itibariyle yat\u0131r\u0131m fonu kurulmu\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
Zirvedeki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6nemli husus T\u00fcrk Konseyi\u2019nin isminin yenilenmesi ve yap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi karar\u0131yd\u0131. Bu kapsamda Nazarbayev\u2019in daha \u00f6nce dillendirdi\u011fi “T\u00fcrk Devletler Birli\u011fi” yakla\u015f\u0131m\u0131 esas al\u0131narak konseyin isminin de\u011fi\u015ftirilmesi teklifi \u00fcye \u00fclkelerce kabul edildi. Nihai isim 2021 sonundaki 8. zirveye kadar haz\u0131rlanarak liderlerin onay\u0131na sunulacak.<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Sad\u0131r Caparov T\u00fcrk Konseyi\u2019nin isminin \u201cT\u00fcrk Devletler Te\u015fkilat\u0131\u201d olmas\u0131n\u0131 desteklediklerini ifade etti. Bu ad\u0131m, 1992 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan ve bug\u00fcnk\u00fc konseyin temellerini atan T\u00fcrk Dili Konu\u015fan \u00dclkeler Devlet Ba\u015fkanlar\u0131 zirvelerinden bug\u00fcne kadar, ortakl\u0131klar\u0131n nas\u0131l evrildi\u011fini g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli. Konseyin ismi d\u0131\u015f\u0131nda, 2025 dtrateji ve 2040 vizyon belgelerinin de 8. zirve toplant\u0131s\u0131na kadar tamamen haz\u0131r hale getirilecek olmas\u0131, \u00f6rg\u00fct\u00fcn daha iddial\u0131 ve ula\u015f\u0131labilir hedefler belirlemesi i\u00e7in ciddi bir ilerleme sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc husus ise T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00f6nemli tarihi \u015fahsiyetlerin bundan b\u00f6yle ortak program ve etkinlikler yoluyla an\u0131lacak olmas\u0131. Bu kapsamda konseyin ili\u015fkili kurulu\u015flar\u0131 olan T\u00fcrk Akademisi ve Uluslararas\u0131 T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Te\u015fkilat\u0131 (T\u00dcRKSOY) \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenecekler. Zirvede Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131 konseye resmi \u00fcye olmaya davet etmesi ve KKTC\u2019nin \u00f6nemine vurgu yapmas\u0131 y\u0131lsonundaki zirvede yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 g\u00fcndeme getirecektir.<\/p>\n
Bug\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 200 milyonu a\u015fan n\u00fcfusu, 5 milyon kilometrekare y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ve 2 trilyon dolara yakla\u015fan milli geliri ile ciddi bir i\u015fbirli\u011fi potansiyelini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmakta. Son d\u00f6nemde \u00d6zbekistan ve Macaristan\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131, Karaba\u011f\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u015fgalden kurtar\u0131lmas\u0131 ve i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n somutla\u015fmas\u0131yla birlikte konseyin etkinli\u011fi artmakta.<\/p>\n
Doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya konulan g\u00fcmr\u00fcks\u00fcz, vizesiz insan ve sermaye dola\u015f\u0131m\u0131 ve ortak pazar kurulmas\u0131 gibi stratejik hedeflerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in hen\u00fcz erken olmakla birlikte, ikili ve \u00e7oklu ili\u015fkilerde alt d\u00fczey projelerin hayata ge\u00e7irilmesi, \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00e7ok daha farkl\u0131 bir boyuta ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6yle bir y\u00f6nelim i\u00e7inde, T\u00fcrk Konseyi farkl\u0131 \u00fclkelerin dikkatini \u00e7ekmekte ve resm\u00ee\/gayr\u0131 resm\u00ee temaslar h\u0131zlanmakta. Konseyin Genel Sekreteri Ba\u011fdad Amreyev\u2019in belirtti\u011fine g\u00f6re, h\u00e2lihaz\u0131rda ondan fazla \u00fclke konseye kat\u0131lmak istiyor. Bunlar\u0131n aras\u0131nda G\u00fcney Kore, Mo\u011folistan, Ukrayna gibi \u00fclkeler var. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki T\u00fcrk Konseyi yeni bir geni\u015fleme s\u00fcrecinin arifesinde\u2026<\/p>\n
Burada en \u00f6nemli k\u0131s\u0131t, yeni \u00fcyelerin hangi ko\u015ful ve kriterlerle \u00f6rg\u00fcte dahil edilece\u011fi meselesidir. Ortak alfabe ve ortak dil konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, tarihsel ve teknik boyutlar\u0131yla dil alan\u0131ndaki kesi\u015fmenin en ak\u0131lc\u0131 yol oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n
[Yazar: Prof. Dr. K\u00fcr\u015fad Zorlu Bozok, \u0130\u0130B \u00dcniversitesi Dekan\u0131 ve uzmanl\u0131k alan\u0131 Avrasya b\u00f6lgesi ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.]<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" https:\/\/soundcloud.com\/anadolu-ajansi\/turk-konseyi-yeni-bir-sicrama-donemine-hazirlaniyor T\u00fcrk Konseyi Devlet Ba\u015fkanlar\u0131 zirvesi d\u00fcn Kazakistan\u2019\u0131n ev sahipli\u011finde \u00e7evrimi\u00e7i olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Konseye \u00fcye \u00fclkeler T\u00fcrkiye, Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan ile hen\u00fcz \u00fcye olmamas\u0131na ra\u011fmen toplant\u0131ya kat\u0131lan T\u00fcrkmenistan, devlet ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde temsil edildiler. G\u00f6zlemci \u00fcye stat\u00fcs\u00fcnde yer alan Macaristan\u2019\u0131 temsilen ise toplant\u0131ya Ba\u015fbakan Viktor Urban kat\u0131ld\u0131. T\u00fcm devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kendi \u00fclke bayraklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34271,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[47,465],"class_list":["post-34269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorun-sectikleri","tag-turk-dili","tag-turk-konseyi"],"yoast_head":"\n