Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti\u2019nin ge\u00e7ti\u011fimiz asr\u0131n 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda da\u011f\u0131lmas\u0131yla bu yap\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olan devletlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmesi, Balkanlarda hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulamayan, ancak uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin bunlardan yararlanabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan her yolu denedikleri bir\u00e7ok sorunu g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
Son y\u0131llarda Balkanlar\u2019da, uluslararas\u0131 toplumun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc ilgi g\u00f6sterdi\u011fi \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131k sorun oldu\u011fu herkes\u00e7e biliniyor. Bunlar; Makedonya ile Yunanistan aras\u0131nda var olan ancak 2018 y\u0131l\u0131nda imzalanan Prespa Anla\u015fmas\u0131 ile ismini Kuzey Makedonya olarak de\u011fi\u015ftirmesiyle sona eren, \u00e7eyrek asr\u0131 a\u015fk\u0131n isim sorunu; ikincisi Kosova-S\u0131rbistan diyalogu; sonuncusu da Bosna-Hersek\u2019in i\u015flevsizli\u011fi, yani sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan Federasyon ve S\u0131rp Cumhuriyeti olmak \u00fczere ikiye b\u00f6l\u00fcnen bu \u00fclkenin idare sistemi.<\/p>\n
Kuzey Makedonya ile Yunanistan aras\u0131ndaki sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle birlikte sahadaki \u201ctop\u201d Kosova-S\u0131rbistan sorununa at\u0131ld\u0131. S\u0131rbistan\u2019dan 17 \u015eubat 2008\u2019de tek tarafl\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden Kosova, \u201cAvrupa\u2019n\u0131n en gen\u00e7 \u00fclkesi\u201d unvan\u0131yla sava\u015f ve silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ard\u0131nda b\u0131rakmas\u0131na kar\u015f\u0131n bir devlet olma s\u00fcrecinde h\u00e2l\u00e2 \u00e7e\u015fitli sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/p>\n
Kosova ile S\u0131rbistan aras\u0131ndaki sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecini ba\u015flatmak amac\u0131yla 2013 y\u0131l\u0131nda Br\u00fcksel\u2019de diyalog i\u00e7in m\u00fczakere s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. AB arabuluculu\u011funda devam eden Pri\u015ftine ile Belgrad aras\u0131ndaki diyalog, 2018 Kas\u0131m\u2019\u0131nda Kosova\u2019n\u0131n S\u0131rbistan ve Bosna Hersek\u2019ten ithal etti\u011fi mallara y\u00fczde 100 vergi koymas\u0131yla birlikte yar\u0131da kesilmi\u015f, AB\u2019nin \u00f6nemli \u00fclkeleri ve ABD\u2019nin Kosoval\u0131 yetkililere y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck siyasi bask\u0131s\u0131 sonras\u0131nda vergi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Yirmi ayl\u0131k bir aran\u0131n ard\u0131ndan Kosova Ba\u015fbakan\u0131 Avdullah Hoti ve S\u0131rbistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 Temmuz ay\u0131nda Br\u00fcksel\u2019de bir araya geldi. Kosova\u2019n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te ba\u015f m\u00fczakerecisi olan Cumhurba\u015fkan\u0131 Ha\u015fim Tha\u00e7i\u2019ye Kosova \u00d6zel Odalar\u0131 ve \u00d6zel Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan sava\u015f su\u00e7u i\u015fledi\u011fine dair haz\u0131rlanan iddianamenin kamuoyu ile payla\u015fmas\u0131 ise diyalog s\u00fcrecine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
T\u00fcm bu geli\u015fmelere ra\u011fmen 4 Eyl\u00fcl\u2019de Washington\u2019da, ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n da kat\u0131l\u0131m\u0131yla Kosova ve S\u0131rbistan, ekonomik ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde \u201ctarihi\u201d olarak nitelendirilen bir anla\u015fma imzalad\u0131lar. Bu anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131 hem uzmanlar hem de kamuoyu i\u00e7in bir t\u00fcr s\u00fcrprizdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Belgrad ile Pri\u015ftine aras\u0131ndaki resm\u00ee m\u00fczakereler ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda hep AB himayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. ABD ise Kosova-S\u0131rbistan meselesine \u00f6zel temsilci atayarak son d\u00f6nemde konuya ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Normalle\u015fme anla\u015fmas\u0131 S\u0131rbistan\u2019\u0131n Kosova\u2019y\u0131 tan\u0131mas\u0131na vesile olacak m\u0131 yoksa sadece k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde mi kalacak, merak konusu. Anla\u015fman\u0131n bir di\u011fer merak konusu ise meseleden en b\u00fcy\u00fck fayday\u0131 sa\u011flamak isteyen uluslararas\u0131 toplumun ne t\u00fcr bir fayda elde edece\u011fi. T\u00fcm bu geli\u015fmeler \u201cPandoran\u0131n kutusunun\u201d a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n
Bu noktada mant\u0131ken sorulmas\u0131 gereken iki soru var: S\u0131rbistan ve Kosova aras\u0131ndaki ekonomik ili\u015fkilerin \u201cnormalle\u015fmesi\u201c ile ger\u00e7ekte ne kastediliyor? Bu anla\u015fma, ABD\u2019nin S\u0131rbistan ve Kosova aras\u0131ndaki diyalog s\u00fcre\u00e7lerini kontrol etmede AB\u2019nin sahip oldu\u011fu kilit rol\u00fc devrald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na m\u0131 geliyor?<\/p>\n
ABD Ba\u015fkan\u0131 Trump\u2019\u0131n imza t\u00f6reninde S\u0131rbistan\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fini Tel Aviv\u2019den Kud\u00fcs\u2019e ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 ve Kosova ile \u0130srail\u2019in ili\u015fkilerini normalle\u015ftirip diplomatik ili\u015fkiler kuraca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekici oldu.<\/p>\n
Asl\u0131nda, anla\u015fman\u0131n S\u0131rbistan ile Kosova aras\u0131ndaki ekonomik ili\u015fkilerin \u201cnormalle\u015fmesi\u201d \u00fczerindeki etkilerine bakarsak, s\u00fcre\u00e7ten en fazla fayda sa\u011flayan \u00fclkenin, Kosova taraf\u0131ndan tan\u0131nacak ve S\u0131rbistan\u2019\u0131n, el\u00e7ili\u011fini Tel Aviv\u2019den Kud\u00fcs\u2019e ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 \u0130srail oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki bunlar da Trump y\u00f6netimi taraf\u0131ndan ortaya konulan fikirler. Dolay\u0131s\u0131yla Trump, S\u0131rbistan ile Kosova aras\u0131ndaki ili\u015fkileri kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in mi kullan\u0131yor sorusu ak\u0131llara geliyor.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan Kosova ile S\u0131rbistan aras\u0131ndaki ekonomik ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi anla\u015fmas\u0131nda belirtilen giri\u015fimler hakk\u0131nda Ocak ay\u0131ndan beri konu\u015fuldu\u011fu ifade ediliyor. Ancak ekonomiyle alakal\u0131 anla\u015fmada taraflar\u0131n mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ne oldu\u011fu gibi halen bir\u00e7ok belirsizlik mevcut. Belirtilen t\u00fcm konulardan g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ise ABD\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131 ve \u0130srail\u2019in kazan-kazan konumu oluyor. Bu do\u011frultuda \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Binyamin Netanyahu\u2019nun da Belgrad-Pri\u015ftine Anla\u015fmas\u0131 sonras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama kayda de\u011fer. Netanyahu, \u201cKosova, Kud\u00fcs\u2019te b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik a\u00e7an n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc M\u00fcsl\u00fcman ilk \u00fclke olacak\u201d ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
“\u0130li\u015fkilerin normalle\u015fmesinden” do\u011fan ikilem ve belirsizlikler
\nKosova-S\u0131rbistan ekonomik ili\u015fkilerinin normalle\u015fmesi anla\u015fmas\u0131n\u0131 daha derinlemesine bir tahlile tabi tuttu\u011fumuzda, ili\u015fkilerdeki ekonomik normalle\u015fmenin, y\u0131k\u0131lan g\u00fcvenler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, Belgrad-Pri\u015ftine diyalo\u011fu meselesini daha da karma\u015f\u0131k hale getirip getirmeyece\u011finin belirsizli\u011fini korudu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca bu anla\u015fman\u0131n, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fmelere, yani sorunlar\u0131n \u00f6z\u00fc olan Kosova ile S\u0131rbistan\u2019\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131mas\u0131na nas\u0131l yol a\u00e7aca\u011f\u0131 da belirsizli\u011fini koruyor.<\/p>\n
Kosova ile S\u0131rbistan aras\u0131nda var\u0131lan bu ekonomik normalle\u015fme anla\u015fmas\u0131n\u0131n ortaya att\u0131\u011f\u0131 soru i\u015faretlerinden biri de, anla\u015fman\u0131n ger\u00e7ekten iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkileri olumlu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirme ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6sterecek kapasitede olup olmad\u0131\u011f\u0131 yahut s\u0131rf, yakla\u015fan ABD Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imleri \u00f6ncesinde Trump\u2019\u0131n se\u00e7im kampanyas\u0131na bir katk\u0131s\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 siyaset sahnesindeki geni\u015f resim okundu\u011funda ABD\u2019nin arabuluculu\u011funda Kosova ile S\u0131rbistan aras\u0131ndaki ekonomik ili\u015fkilerin \u201cnormalle\u015fmesi\u201d anla\u015fmas\u0131n\u0131n Balkan halklar\u0131 ile iyi ili\u015fkiler geli\u015ftiren ve ekonomi, savunma, k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki etkisi dikkat \u00e7eken T\u00fcrkiye ba\u015fta olmak \u00fczere, uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin etkisini azaltmaya y\u00f6nelik olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu da \u00fcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken meselelerden.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde uluslararas\u0131 arenada etki kazanma ba\u011flam\u0131nda, Trump\u2019\u0131n son a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da bahse de\u011fer. Trump 13 A\u011fustos\u2019ta \u0130srail ve Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nin (BAE) ili\u015fkileri tamamen normalle\u015ftirme konusunda anla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu. Tesad\u00fcfen ya da de\u011fil, bu anla\u015fman\u0131n da kilit kelimesi normalle\u015fmeydi.<\/p>\n
Yine burada b\u00fcy\u00fck bir soru i\u015fareti, \u0130srail\u2019in uluslararas\u0131 hukukun t\u00fcm y\u00f6nleriyle yan\u0131nda olan Filistin\u2019e y\u00f6nelik sald\u0131rgan politikas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, normalle\u015fmenin ne anlama geldi\u011fi ve bu anla\u015fman\u0131n sahaya nas\u0131l yans\u0131t\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Bununla BAE, 1979 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r ve 1994 y\u0131l\u0131nda \u00dcrd\u00fcn\u2019den sonra \u0130srail ile ili\u015fkileri normalle\u015ftirme anla\u015fmas\u0131 yapan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Arap \u00fclkesi oldu.<\/p>\n
Bu anla\u015fman\u0131n, BAE\u2019nin \u0130srail ile olan a\u00e7\u0131k ve gizli ili\u015fkilerini resmile\u015ftirme ad\u0131m\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Uzmanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 BAE\u2019nin bu anla\u015fmayla pek bir \u015fey elde etmesini beklemediklerini \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten uzun s\u00fcredir ABD ve \u0130srail\u2019den her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyorlar.<\/p>\n
Buna benzer bir \u015fekilde, Kosova ile S\u0131rbistan \u00f6rne\u011finde, AB\u2019nin \u00e7ok daha yo\u011fun bir \u015fekilde m\u00fcdahil oldu\u011fu bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesine son zamanlarda giderek artan ilgi g\u00f6steren ABD ile baz\u0131 gizli ili\u015fkilerin sadece bir resmiyet kazanma s\u00fcreci mi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 belirsizli\u011fini koruyor.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu talihsiz olaylar b\u00f6lge insan\u0131nda sadece g\u00fcvensizlik ve korku uyand\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 zamanda bu olaylar\u0131 kimin y\u00f6netti\u011fine ve kimin fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7ok say\u0131da soruya da yol a\u00e7maktad\u0131r. Karada\u011f\u2019daki huzursuzluk devam ederse b\u00f6lge \u00fclkelerine yay\u0131labilece\u011fi konusunda uyar\u0131da bulunan uzmanlar\u0131n durumla ilgili analizleri de dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Balkanlar\u2019daki mevcut durumun geli\u015fimini etkileyen t\u00fcm \u00f6nemli fakt\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra, uluslararas\u0131 toplumun ana akt\u00f6rlerinin, s\u00fcre\u00e7leri, ili\u015fkilerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u201cnormalle\u015fmesi\u201d yoluyla kendi lehlerine olacak \u015fekilde kontrol etme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti\u2019nin ge\u00e7ti\u011fimiz asr\u0131n 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda da\u011f\u0131lmas\u0131yla bu yap\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olan devletlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmesi, Balkanlarda hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulamayan, ancak uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin bunlardan yararlanabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan her yolu denedikleri bir\u00e7ok sorunu g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131. Son y\u0131llarda Balkanlar\u2019da, uluslararas\u0131 toplumun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc ilgi g\u00f6sterdi\u011fi \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131k sorun oldu\u011fu herkes\u00e7e biliniyor. Bunlar; Makedonya …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29226,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[293],"class_list":["post-27320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balkanlar","tag-balkanlar"],"yoast_head":"\n